Tek Sağlık; insanların, hayvanların, bitkilerin ve ekosistemlerin sağlığını bir bütün olarak ele alan, farklı disiplinlerin ortak hedefler doğrultusunda çalışmasını esas alan bilimsel ve bütüncül bir yaklaşımdır.
KÜRESEL SAĞLIK TEHDİTLERİ ORTAK MÜCADELEYİ ZORUNLU KILIYOR
İklim değişikliği, doğal yaşam alanlarının tahribatı, biyolojik çeşitlilik kaybı, küresel ulaşım ve hayvan hareketliliğinin artması, çevre kirliliği ve antimikrobiyal direnç, sağlık risklerini giderek büyütmektedir. Özellikle zoonotik hastalıklar, gıda güvenliği ve antimikrobiyal direnç, insanlığın geleceğini tehdit eden başlıca sorunlar arasında yer almaktadır.Bilimsel veriler, insanlarda görülen bulaşıcı hastalıkların yaklaşık yüzde 60’ının zoonotik özellik taşıdığını, yeni ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkların ise yaklaşık yüzde 75’inin hayvan kaynaklı olduğunu göstermektedir. COVID-19 başta olmak üzere küresel salgınlar, insan ve hayvan sağlığının birlikte korunmasının önemini açıkça ortaya koymuştur.
Türkiye; coğrafi konumu, göçmen kuşların göç güzergahları, değişken iklim koşulları ve yoğun hayvan hareketliliği nedeniyle zoonotik hastalıklar açısından önemli risklerle karşı karşıyadır. Bruselloz, şarbon, şap, kuduz, salmonelloz, Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, tüberküloz ve kist hidatik gibi hastalıklar, Tek Sağlık yaklaşımının ülkemizde etkin biçimde uygulanmasının gerekliliğini göstermektedir.
ERKEN TEHŞİS, ERKEN UYARI, ERKEN MÜDAHALE!
Zoonotik hastalıkların kontrolü, gıda güvenliğinin sağlanması ve antimikrobiyal dirençle mücadelede veteriner hekimlik hizmetleri mecburidir. Buna rağmen veteriner hekimlerin sağlık hizmetleri içerisindeki konumu, üstlendikleri sorumluluklarla örtüşmemektedir. Veteriner hekimlerin sağlık personeli statüsünün güçlendirilmesi, sağlık hizmetleri sınıfında hak ettikleri konuma kavuşturulmaları ve karar alma mekanizmalarında etkin biçimde yer almaları gerekmektedir.
Sağlık sistemlerinde sürdürülebilirliğin temel koşulu, koruyucu sağlık hizmetlerine öncelik verilmesidir. Hastalıkların ortaya çıkmadan önlenmesi ve erken müdahale mekanizmalarının güçlendirilmesi hem toplum sağlığını koruyacak hem de sağlık harcamalarını azaltacaktır.
TEK SAĞLIK YASASI ÇIKARILMALI, HAKİM KURULMALIDIR!
Ülkemizde Tek Sağlık yaklaşımının yasal ve kurumsal bir zemine kavuşturulması amacıyla kapsamlı bir Tek Sağlık Yasası çıkarılmalıdır. İnsan, hayvan, bitki ve çevre sağlığına ilişkin görev ve yetkileri belirleyen, kurumlar arası koordinasyonu sağlayan bütüncül bir yapılanma oluşturulmalıdır.
Bu kapsamda, doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir Hastalık Kontrol ve İzleme Merkezi (HAKİM) kurulmalıdır. Beşeri hekimler, veteriner hekimler, halk sağlığı uzmanları ve ilgili disiplinlerin temsil edileceği bu merkez; zoonotik hastalıkların izlenmesi, salgın risklerinin değerlendirilmesi, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi ve hastalıklarla mücadele çalışmalarının koordinasyonunu üstlenmelidir.
TEK SAĞLIK İÇİN KARARLI ADIMLAR ATILMALIDIR
Türk Veteriner Hekimleri Birliği olarak Tek Sağlık yaklaşımının ülkemizde yasal ve kurumsal bir yapıya kavuşturulmasını, Tek Sağlık Yasası’nın çıkarılmasını ve HAKİM’in kurulmasını bir kez daha ivedilikle talep ediyoruz.
Bu vesileyle, 3 Kasım Dünya Tek Sağlık Günü’nün insan, hayvan ve çevre sağlığına ilişkin toplumsal ve kurumsal farkındalığın artmasına katkı sağlamasını diliyoruz.
Ali EROĞLU
TVHB Merkez Konseyi Başkanı
