Tüberküloz (TB), insanlık tarihinin en eski ve en önemli enfeksiyon hastalıklarından biri olup, binlerce yıldır insan toplumlarını etkileyen küresel bir halk sağlığı sorunu olarak varlığını sürdürmektedir. Dünya Sağlık Örgütü raporlarına göre her yıl yaklaşık 10 milyondan fazla insan tüberküloza yakalanmakta ve 1 milyondan fazla kişi hastalık nedeniyle hayatını kaybetmektedir.
Tüberküloza neden olan etkenin, Robert Koch tarafından 24 Mart 1882 tarihinde keşfedilmesi nedeniyle bu tarih, her yıl “Dünya Tüberküloz Günü” olarak anılmaktadır. 1996 yılından bu yana kutlanan bu özel gün; hastalığa yönelik toplumsal farkındalığın artırılması, yürütülen mücadele çalışmalarının değerlendirilmesi ve etkin kontrol stratejilerinin geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Tüberkülozun insan sağlığı üzerindeki etkileri çoğunlukla Mycobacterium tuberculosis ile ilişkilendirilse de hayvan kaynaklı enfeksiyonlar da önemli bir halk sağlığı sorunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda zoonotik tüberküloz, hayvanlarda bulunan Mycobacterium tuberculosis complex (MTBC) üyelerinin insanlara bulaşması sonucu gelişen enfeksiyonları ifade etmektedir. Zoonotik tüberkülozdan en sık sorumlu etkenlerden biri Mycobacterium bovis olup, bunun yanında Mycobacterium caprae ve Mycobacterium orygis gibi etkenlerde sıklıkla bildirilmektedir.
Özellikle sığırlar başta olmak üzere çeşitli hayvan türlerinde enfeksiyona yol açan bu etkenler, insanlara doğrudan temas yoluyla ya da süt ve süt ürünleri başta olmak üzere enfekte hayvansal ürünlerin tüketilmesiyle bulaşabilmektedir. Bu nedenle tüberkülozla mücadelede hem beşeri tıp alanı hem de veteriner hekimlik hizmetleri, hayvan sağlığı uygulamaları ve gıda güvenliği politikalarının birlikte ele alınması gerekliliğini açıkça ortaya koymaktadır. Hayvanlarda tüberküloz enfeksiyonunu eradike etmeden, insan tüberkülozu ile mücadelede başarı mümkün değildir.
Türk Veteriner Hekimleri Birliği olarak, tüberkülozla mücadelede “Tek Sağlık” yaklaşımının önemini bu vesileyle bir kez daha vurguluyoruz. İnsan, hayvan ve çevre sağlığını bir bütün olarak ele alan bu yaklaşım doğrultusunda; zoonotik hastalıkların oluşturduğu risklerin azaltılması, ulusal ve uluslararası düzeyde iş birliğinin güçlendirilmesi ve disiplinler arası koordinasyonun sağlanması büyük önem arz etmektedir.
Bu kapsamda; tüberkülozun hayvanlar ve insanlar üzerindeki etkilerine ilişkin çiftçi ve hayvan sahiplerine yönelik eğitim faaliyetlerinin artırılması, hayvancılık işletmelerinde erken teşhis, kayıt ve izlenebilirlik sistemlerinin etkin şekilde uygulanması, hastalıklı hayvanların mevzuata uygun ve kontrollü biçimde sistem dışına çıkarılması, hayvansal gıdaların hijyen standartlarına uygun olarak üretilmesi ve denetlenmesi, etkin tanı yöntemlerinin geliştirilmesi ve zoonotik bulaşın erken tespiti ile tüberkülozla mücadelede görev alan veteriner hekimlerin yetki ve sorumluluklarının güçlendirilmesi kritik derecede önem taşımaktadır.
Türk Veteriner Hekimleri Birliği olarak; tüberkülozla mücadelede görev alan tüm meslek gruplarına desteklerimizi ifade ediyor, toplum sağlığının korunması adına üzerimize düşen sorumlulukları kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyuruyoruz.
Ali EROĞLU
Türk Veteriner Hekimleri Birliği
Merkez Konseyi Başkanı
